Netcongestie in Gelderland: risico op stroomstoringen

Netcongestie in Gelderland is in mei 2026 geen abstract begrip meer. Op de capaciteitskaart van TenneT staan drie Gelderse regio’s—Nijmegen-West, Arnhem-Noord en Tiel-Noord—op rood. Dat betekent dat afname van nieuw vermogen volledig geblokkeerd is. Tegelijkertijd werden op 14 mei 2026 binnen één dag twee stroomstoringen opgelost: één op de Laan van Presikhaaf in Arnhem en één elders in Nijmegen. Toeval of symptoom van een structureel probleem? Dit artikel legt uit hoe netcongestie ontstaat, welke Gelderse wijken het meeste risico lopen en wat netbeheerder Liander en TenneT doen om de situatie te verbeteren.

Wat is netcongestie en waarom treft het Gelderland zo hard?

Het elektriciteitsnet in Nederland is gebouwd voor een relatief stabiele vraag: huishoudens die 's avonds licht aandoen en bedrijven die overdag machines laten draaien. Die situatie is de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Warmtepompen, laadpalen voor elektrische auto’s en zonnepanelen met teruglevering belasten het net op momenten en manieren waarvoor het nooit ontworpen is. Wanneer de beschikbare netcapaciteit onvoldoende is om aan de vraag te voldoen—of om alle terug te leveren stroom te verwerken—spreekt men van netcongestie.

Gelderland heeft daarin een bijzondere positie. De provincie combineert een snelgroeiend aantal warmtepompen in stedelijke uitbreidingswijken met grootschalige glastuinbouw en datacenters in het Rivierengebied en de Gelderse Vallei. Volgens gegevens van Netbeheer Nederland staat meer dan 40 procent van alle Nederlandse netcongestiezones in provincies met een mix van stedelijke groei en agrarische teelt—een profiel dat naadloos op Gelderland past. TenneT investeert tot 2030 €1,2 miljard specifiek in de uitbreiding van transportcapaciteit voor dit gebied, maar de werken kosten jaren.

Netcongestie in Gelderland: de rode zones in kaart

De capaciteitskaart van TenneT gebruikt drie kleuren: groen (capaciteit beschikbaar), oranje (beperkte ruimte) en rood (geen nieuwe afname mogelijk). Per 18 mei 2026 staan de volgende Gelderse zones op rood:

Voor bewoners in deze zones betekent “rood” concreet dat nieuwe grote aansluitingen—denk aan nieuwbouwprojecten, nieuwe laadpleinen of uitbreiding van bedrijfspanden—voorlopig worden geweigerd of uitgesteld. Bestaande aansluitingen blijven in principe gewoon werken, maar het net opereert voortdurend dicht bij zijn maximale belasting. Dat verhoogt de kans op storingen bij piekbelasting.

De stroomstoringen van 14 mei op de Laan van Presikhaaf in Arnhem passen in dit patroon. Hoewel Liander de storing heeft opgelost en de exacte oorzaak onderzoekt, ligt het getroffen gebied binnen de drukste netcorridor van Arnhem. Lees voor meer achtergrond over oorzaken en typische hersteltijden in Gelderland ook het artikel over stroomstoringen in Gelderland: oorzaken en hersteltijd.

Hoe netcongestie leidt tot verhoogd risico op stroomstoringen

Een overbelast net is niet hetzelfde als een storing, maar het vergroot de kans daarop aanzienlijk. Kabels en transformatoren hebben een maximale belasting. Wanneer die grens langdurig wordt benaderd, versnelt de slijtage en stijgt de kans op thermische schade. Liander — als regionale netbeheerder verantwoordelijk voor het distributienet in grote delen van Gelderland — beheert duizenden kilometers middenspanningskabel en laagspanningsnet. Een deel van die infrastructuur dateert uit de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw.

Volgens cijfers van CBS Statline lagen de gemiddelde storingsduur per aansluiting (SAIDI) en het gemiddeld aantal storingen per jaar (SAIFI) in provincies met hoge netcongestie structureel hoger dan in regio’s met voldoende reservecapaciteit. Voor Gelderland gold in 2024 een gemiddelde jaarlijkse uitvalduur van circa 22 minuten per aansluiting—iets boven het nationale gemiddelde van 19 minuten.

Bouwprojecten verhogen het risico verder. In Arnhem-Noord en Nijmegen-West lopen meerdere nieuwbouwprojecten waarbij werkzaamheden in de grond plaatsvinden. Graafschade aan kabels is landelijk de meest voorkomende oorzaak van plotselinge storingen. Het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en Liander raden aannemers en particulieren aan de KLIC-melding (Kabels en Leidingen Informatie Centrum) altijd tijdig te doen voordat er gegraven wordt.

Wat doet Liander om netcongestie in Gelderland op te lossen?

Liander heeft voor de periode 2025–2030 een investeringsprogramma aangekondigd van meerdere miljarden euro’s voor het gehele verzorgingsgebied. Concreet voor Gelderland zijn de volgende maatregelen van belang:

• Uitbreiding verdeelstations: In Arnhem en Nijmegen worden bestaande middenspanningsstations uitgebreid of vervangen. Doorlooptijd: gemiddeld drie tot vijf jaar per station.
• Nieuwe hoogspanningskabels: TenneT legt extra 150kV-verbindingen aan tussen de grote knooppunten rond Arnhem en Nijmegen. Oplevering eerste fase voorzien in 2028.
• Congestiemanagement: Grote zakelijke afnemers in rode zones kunnen via een congestiemanagement-contract tijdelijk hun verbruik afschalen als het net dreigt te overbelasten. Hiervoor ontvangen zij een financiële vergoeding.
• Slimme meters en sturing: Liander zet in op uitbreiding van slim meetsystemen om piekvraag beter te spreiden. Ruim 85 procent van de Gelderse huishoudens heeft inmiddels een slimme meter.
• Flexibele aansluitingen: Nieuwe aansluitingen in rode zones krijgen een “flexibel” contract: de netbeheerder kan in uitzonderlijke situaties het vermogen tijdelijk beperken.

Ondanks deze maatregelen waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dat het elektriciteitsnet in Nederland minstens tot 2030 een knelpunt blijft—en mogelijk tot 2035 in de meest kwetsbare regio’s. Nieuwbouw die nu vergund wordt, kan pas over drie tot zeven jaar worden aangesloten in gebieden met rode status.

Wat kunt u als Gelders huishouden zelf doen?

Netcongestie is een infrastructuurprobleem dat u als individueel huishouden niet kunt oplossen. Toch zijn er maatregelen die uw afhankelijkheid van het net verminderen en die bijdragen aan het verlagen van de piekbelasting voor de hele wijk.

Verbruik spreiden: Draai de wasmachine, vaatwasser en droogtrommel bij voorkeur buiten de piekmomenten (7:00–9:00 en 17:00–20:00 uur). Moderne apparaten met een tijdschakelaar of slimme-thuisapp maken dit eenvoudig. Elke kilowattuur die u buiten de piek verbruikt, draagt bij aan ontlasting van het plaatselijke net.

Thuisbatterij overwegen: Een thuisbatterij van 5 tot 10 kWh slaat overdag opgewekte zonnestroom op en levert die ’s avonds. Dat verkleint teruglevering én afname tijdens piekmomenten. De aanschafkosten liggen in 2026 tussen €4.000 en €8.500 inclusief installatie, afhankelijk van merk en capaciteit.

Laadpaal slim instellen: Veel laadpalen voor elektrische auto’s bieden de mogelijkheid het laadvermogen te beperken of het laden te plannen buiten piektijden. Stel uw laadpaal in op bijvoorbeeld 6 ampère ’s nachts in plaats van 16 ampère ’s avonds.

Noodplan bij langdurige uitval: Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) publiceerde in mei 2026 nieuwe aanbevelingen voor huishoudens om zich voor te bereiden op grootschalige, langdurige stroomuitval. Een noodpakket met zaklamp, powerbank, voldoende drinkwater en contant geld is de basispreparatie die NIPV aanbeveelt.

Netcongestie Gelderland: wat verwacht u de komende jaren?

De rode status voor Nijmegen-West, Arnhem-Noord en Tiel-Noord zal naar verwachting minimaal tot eind 2027 gehandhaafd blijven. TenneT’s investering van €1,2 miljard is wel degelijk substantieel, maar de uitvoering vergt vergunningsprocedures, grondaankopen en gespecialiseerde aannemers—allemaal factoren die de doorlooptijd verlengen.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de leveringszekerheid en kan netbeheerders dwingen sneller te investeren als de betrouwbaarheid van het net structureel onder de norm zakt. De wettelijke norm voor de gemiddelde storingsduur is 35 minuten per jaar per aansluiting; Nederland zit daar momenteel ruim onder, maar de marge slinkt.

Voor bewoners in de getroffen Gelderse zones is het verstandig de storingspagina van Liander regelmatig te raadplegen en te letten op aankondigingen van geplande werkzaamheden. Geplande onderbrekingen worden minimaal drie werkdagen van tevoren aangekondigd via brief of e-mail. Ongeplande storingen—zoals die op de Laan van Presikhaaf op 13 en 14 mei—worden via de storingskaart op liander.nl bijgehouden.

Veelgestelde vragen over netcongestie in Gelderland

Wat betekent “rood” op de TenneT-capaciteitskaart voor mijn woning?

Een rode status betekent dat er geen ruimte is voor nieuwe grote aansluitingen in uw regio. Uw bestaande aansluiting blijft gewoon werken, maar het net opereert dicht bij zijn maximum. Bij piekbelasting is de kans op een kortstondige storing groter dan in groene zones.

Welke Gelderse plaatsen hebben in 2026 de meeste last van netcongestie?

Per 18 mei 2026 zijn Nijmegen-West, Arnhem-Noord en Tiel-Noord de zwaarst belaste zones met een rode status op de TenneT-kaart. Ook de Gelderse Vallei en het Rivierengebied kampen met grote tekorten aan netcapaciteit.

Is de stroomstoring op de Laan van Presikhaaf veroorzaakt door netcongestie?

Liander heeft de storing opgelost, maar de exacte oorzaak is niet openbaar gemaakt. Netcongestie vergroot weliswaar de kans op storingen door verhoogde kabelbelasting, maar een individuele storing kan ook ontstaan door graafschade, materiaalmoeheid of weersomstandigheden.

Wanneer lost Liander de netcongestie in Arnhem en Nijmegen op?

Liander en TenneT verwachten de eerste verbeteringen rond 2027–2028 te realiseren met nieuwe verdeelstations en extra hoogspanningskabels. Een volledige oplossing voor alle rode zones in Gelderland is realistisch gezien niet voor 2030 te verwachten.

Kan ik als huishouden een schadeclaim indienen bij langdurige uitval door netcongestie?

Bij een aaneengesloten uitval van meer dan vier uur heeft u recht op een standaard vergoeding van €35 van Liander. Bij uitval langer dan acht uur loopt de vergoeding op. U vraagt dit aan via de website van Liander binnen 12 maanden na de storing. Netcongestie op zich—zonder daadwerkelijke uitval—geeft geen recht op vergoeding.

Wat doet Nederland aan de voorbereiding op grootschalige stroomuitval?

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid publiceerde in mei 2026 een nationaal plan voor voorbereiding op langdurige stroomuitval. Gemeenten, veiligheidsregio’s en netbeheerders werken samen aan opvanglocaties en noodstroomaggregaten voor vitale functies zoals ziekenhuizen en waterwinning.